Boek - Kaputt

Curzio Malaparte | Arbeiderspers Amsterdam (2005), 611 pgs., vertaling Jan van der Haar, isbn 9029538287
Gelezen 20.10.2007

---

Curzio Malaparte (1898-1957) is een eigenzinnig journalist en auteur. Hij schreef Kaputt nog tijdens de tweede wereldoorlog als een wreed en ijzingwekkend verslag van de verwoesting van Europa. Op dat moment had hij net een gevangenschap achter de rug omdat hij door Mussolinni als staatsgevaarlijk werd beschouwd. In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog was Malaparte overigens zelf ook een fascist. Zijn levensverhaal evenals zijn schrijversloopbaan is doorspekt met dit soort wendingen.
Kaputt is een aangrijpende visie op de rol van het fascisme vóór en in de Tweede Wereldoorlog. Enerzijds toont het in een rijke stijl de gruwelijkheden en ellende die de oorlog aanricht, Malaparte schuwt daarbij het absurde niet. Tegelijkertijd laat Malaparte de oorlog zien vanuit de mensen die hem voeren. Als deels verzonnen ooggetuigenverslag voert hij ons mee naar een Finse sauna waar hij er getuige van is hoe Himmler door zijn gevolg met berkentwijgen gegeseld wordt. Bijna hilarisch in zijn gruwelijkheid is het hoofdstuk waarin hij spitsroeden loopt met de Reichsminister Frank die hij ten tonele voert als der Deutsche König von Polen. Malaparte beweert in dit gezelschap dat Hitler een vrouw is en komt er ternauwernood mee weg. In dergelijke scénes zie je dat Malaparte zich ook door Prousts Le coté de Guermantes - een van de hoofdstukken in Kaputt heet zo - heeft laten inspireren. Overigens vond ik deze salondiscussies, er wordt enorm veel gediscussieerd in Kaputt, het moeilijkste. Ook al omdat veel gesprekken deels in het Frans gevoerd worden. Dat had van mij wel vertaald mogen worden.
Wat bij blijft van Kaputt is de verzengende angst die zich van iedereen heeft meester gemaakt. Of het nu gaat om de slachtoffers of de daders, iedereen wordt beheerst door angst, angst lijkt in Kaputt de enige drijfveer. In het laatste hoofdstuk, Het Bloed, dat zich afspeelt in Napels lijkt alles samen te komen. Dit hoofdstuk toont ook de verscheurdheid van de Italianen, waaronder Malaparte, op zijn best: "Iedereen ontvluchtte de wanhoop, de miserabele, schitterende wanhoop van de verloren oorlog, iedereen snelde naar de hoop op voorbije honger, voorbije angst, voorbije oorlog, de miserabele en schitterende hoop op een verloren oorlog. Iereeen ontvluchtte Italië en ging Italië tegemoet." Malaparte zelf is in dit verhaal de onverschrokkene, de schrijver die zijn angst, zo lijkt het, heeft gesublimeerd in een verhaal over de oorlog dat iedereen gelezen moet hebben.