culturele attractie - Beeld en Geluid Experience

Instituut voor Beeld en Geluid - Hilversum
Portal Beeld en Geluid
geweest: 28.1.2007

---

Zonder er vantevoren echt lang over na te denken en verleid door de schitterende beelden van het splinternieuwe gebouw en alle korte impressies bij de opening, togen wij op een druilerige zondagmiddag naar de nieuwste culturele attractie van Nederland. De toegang tot het gebouw dat zowel het Instituut Beeld en Geluid, met haar meer dan 700.000 uur audiovisueel archief, als de attractie "Beeld en Geluid Experience" herbergt, is zonder meer imposant. Eenmaal door de entree, bestijgen we de trappen naar de experience en belanden we in de hel. Wat een ongelooflijke herrie, wat een enorm samenraapsel van flarden beeld en goedbedoelde maar onverstaanbare presentatiezuilen (hier komt de presentatie van de TROS), ervaringszitjes en zo meer. Interactie en nog eens interactie. En ook nog gepersonaliseerd; bij de entree krijg je ring mee waarmee je in de experience persoonlijke dingen kunt doen. Niet dus; na vijf keer de intro door Astrid Joosten (van mijn leeftijd dus) laten we het inloggen met de speciale ring liever maar achterwege. Een heleboel gedoe voor veel geld. Wie dacht dat het huidige televisie-aanbod een zap-hel is, kan hier beleven dat het nog veel erger kan. Na een uur op zoek te zijn geweest naar media-experience, moeten we helaas constateren dat we beter naar de kroeg kunnen gaan voor de interactie. We zijn hier te oud voor, maar wat moeten die kinderen dan met al die oude beelden en spulletjes. Of we zijn hier op het verkeerde moment, hoewel we sterk de indruk hebben dat het de presentaties zelf zijn die elkaar overstemmen en niet de joelende kindertjes.
Wel aardig om te zien dat een groot deel van de bezoekers, net als thuis, vanzelf in de stand wezenloos zappen schiet bij veel "experiences". Kortom: een leuke attractie van en voor radio- en televisiemakers. Misschien moesten ze er maar een Big Brother huis van maken.

Film - Little Children

USA (2006), Todd Field,2h27min | Met o.a. Kate Winslet, Jennifer Connelly, Patrick Wilson, Jackie Earle Haley, Gregg Edelman. officiële site
Gezien: 26.1.2007, Focus Arnhem

---

In een Amerikaanse buitenwijk lijkt alles perfect in orde. De mannen zijn aan het werk, de vrouwen laten de kinderen uit in de speeltuin. Het leven is rustig, veilig en zonovergoten. Zo lijkt het tenminste. Deze film is anders, heel veel anders. Sarah (Winslet) vindt niet echt aansluiting bij de dames en als op een dag Brad (Wilson), een studerende huisvader, in de speeltuin verschijnt, ontwikkelt zich tot afgrijzen van de brave moeders een romance tussen die twee. Aan de hand van deze romance wordt een, soms schrijnend, vaak hilarisch, beeld geschetst van de wereld achter de facades. Parallel aan dit verhaal wordt het verhaal van de, zojuist uit de gevangenis ontslagen, pedofiel Ronnie (Jackie Earle Haley) verteld die de buurt in rep in roer brengt.
Het verhaal is gebaseerd op een boek van Tom Perrotta dat door de auteur en regisseur Field stevig onderhanden werd genomen voor de film. Het is een prachtige vervlechting van individuele geschiedenissen die op een mooie en rustige manier in beeld worden gebracht. Wat de film zo speciaal maakt is dat een op het eerste gezicht eenvoudig gegeven toch heel veel diepgang krijgt en bij tijd en wijle ook zeer onconventioneel en zelfs redelijk shockerend wordt uitgewerkt. En er valt al met al ook nog behoorlijk wat te lachen.
De rol van Ronnie wordt fantastisch neergezet door voormalig kindsterretje Jackie Earle Haley. Deze verhaallijn brengt je als kijker soms behoorlijk in verwarring doordat je ondanks alles met de toch echt perverse Ronnie wordt meegesleept. Winslet overtuigt door haar vooral emotioneel zeer geloofwaardig spel. Soms hilarisch en spannend, soms ontroerend en meeslepend. Een beetje Madame Bovary meets Jaws. Jammer dat het naar het einde toe toch allemaal iets teveel goed moet komen. Little Children zal vast een aantal Oscar-nominaties in de wacht slepen, maar het zal mij benieuwen of de Amerikanen dat wel aandurven.

Boek - Hebben en niet hebben

Ernest Hemingway, Uitgeverij Contact Amsterdam 1966, isbn onbekend. Vertaling: Drs H.W.J. Schaap / Oorsponkelijke uitgave: To Have and Have Not (1937)
Gelezen: 21.1.2007

---

Hebben en niet hebben is een van de grote romans uit de jonge jaren van Hemingway. Het is het verhaal van de stoere Harry Morgan die op allerlei manieren aan de kost komt met zijn boot in het gebied tussen Florida en Cuba. Hij rommelt, zoals zo vaak in de verhalen van Hemingway, in de marge van de maatschappij om het hoofd boven water te houden met het smokkelen van drank, mensen, wapens en verder alles wat het daglicht niet kan verdragen.
Een spannend en opwindend boek, waarin de rijken rijker worden en de armen armer.
Maar het gaat niet alleen om pessimisme en tegenstelling tussen arm en rijk. To have and have not dient hier ook niet al te materieel opgevat te worden. Het gaat bij Hemingway ook om wel of geen lef hebben, om vitaliteit, om durven te leven met het risico dat je vroegtijdig de geest geeft.
Als eigenzinnig avonturenverhaal vind ik dat “Hebben en niet hebben” nog steeds een heel leesbaar verhaal is. Echt een dringende reden om het te lezen, anders dan voor de pure ontspanning, kan ik echter niet verzinnen. Eigenlijk toch vooral een verhaal voor een film.

Film - The Illusionist

Tjechië/USA (2006), Neil Burger,1h50min | officiële site
Gezien: 14.1.2007, Lux Nijmegen

---

Is "The Illuisonist" een film over een goochelaar in de problemen of is het een film over de illusies van film? In ieder geval wordt alles uit de kast gehaald om de illusie tot leven te wekken. Kostuums, trucages, aankleding; alles is tot het fijnste detail uitgewerkt en ook niets zal de kijker ontgaan. Bij tijd en wijlen op het kitscherige af.
Het verhaal is sterk, de film is prachtig om naar te kijken. Door al die filmische moderniteit in zo'n oude theatrale setting te plaatsen wordt de illusie alleen maar sterker. Een beetje vergelijkbaar met de effecten die we ook al zagen in de tv-serie Carnivale of in films als Amadeus. Het volks theatrale vaudeville leent zich uitstekend voor meeslepend filmdrama, theater in het theater geeft filmmakers overal een uitweg. Maar juist daardoor is het ook weer niet altijd geloofwaardig. Het verhaal speelt een beetje te gemakkelijk met illusies en dat werkt wat moeilijk voor rationele kijkers. Er blijft soms wat te weinig te raden over.
Krijg er maar eens een vinger achter. Dat probleem had ik als kijker naar de film en dat doet zich binnen de film dus ook voor.
Op het spel van Edward Norton als Eisenheim is weinig aan te merken en dat geldt voor de hele cast. De spanning wordt goed vastgehouden. Maar persoonlijk vond ik dat de film nergens echt een snaar raakt. Of toch wel. Niets is wat het lijkt.

Boek - Dertien

David Mitchell, Querido Amsterdam 2006, isbn 902147493X
Gelezen: 8.1.2007

---

Jason Taylor, dertien jaar, door zijn zus steevast "Het Ding" genoemd, worstelt met alles. Zijn familie, zijn school, zijn klasgenootjes, maar vooral met zijn eigen woorden. Hij stamelt en om dat te verbergen is hij voortdurend op zijn hoede voor "Hangman", de oorzaak van zijn gestotter. Hij wringt zich in allerlei bochten om zijn spraakgebrek te verbergen maar wordt daardoor steeds eenzamer. Todat hij ontdekt dat in zijn omgang met woorden niet alleen zijn gebrek zit maar ook zijn kracht.
Mitchell schetst op een zeer vermakelijke en toegankelijke manier de ontwikkeling van een tiener in het begin van de jaren tachtig. Zijn stijl is eenvoudig en helder, maar het wordt nergens een té simpel "coming of age" verhaal. Dat is mede te danken aan het rake tijdsbeeld waarin het verhaal is geplaatst (Het Engeland van Thatcher en de Falklands, Postpunk, generatie X)en de bijna genante precisie waarmee hij de familieverhoudingen in het Taylorgezin schetst.
Hoewel op het eerste gezicht het thema en de uitwerking daarvan vooral jongere mensen zal aanspreken, wordt in het verhaal ook aan volwassenen op een indringende manier een spiegel voorgehouden. Over trouw aan jezelf, passies, angsten, grip krijgen op je eigen werkelijkheid. Kortom over het proces van volwassen worden dat eigenlijk nooit ophoudt. Een boek waarin je opziet tegen de laatste pagina.

Film - La tourneuse de Pages

Frankrijk (2006), Denis Dercourt,1h25min | officiële site
Gezien: 7.1.2007, Lux Nijmegen

---

La Tourneuse de Pages is het verhaal van een klein meisje van het Franse platteland met ambities op de piano. Die ambities worden al snel wreed verstoord. Met de nadruk op wreed. De slagersdochter met talent ziet zich gefrustreerd door een op het eerste gezicht onschuldig incident tijdens een belangrijke auditie. En wat als een clichéverhaal lijkt de beginnen wordt daarna allemaal anders. In woord en beeld is La Tourneuse de Pages een bijzonder goed verteld verhaal. Alles in de film is op de een of andere manier ingehouden, lief en rustig. Geen grote gebaren en expliciete spanning. De dialogen zijn minimaal te noemen, niet alles hoeft gezegd. Met die weinige middelen weet Dercourt je toch voortdurend mee te slepen in een uiterst emotioneel verhaal, dat op sommige momenten met een bijna mathematische precisie wordt uitgewerkt. Een dramatische thriller met een raffinement dat in dit genre niet vaak werd vertoond.

Eten - Nam Kee

Zeedijk 111 - 113, 1012 AV Amsterdam, Tel: 020 - 624 34 70
geweest: 6.1.2007

---

Ga nooit eten bij een restaurant waar foto's van eten aan de muur hangen. Voor het Chinese eethuis Nam Kee in Amsterdan maken we graag een uitzondering. Niet alleen omdat er móóie foto's van eten aan de muur hangen, maar vooral omdat eten bij Nam Kee een ervaring is die je nergens mee kunt vergelijken. Het keiharde TL-licht, de haag van mensen bij de ingang, de gebraden Peking eenden in de etalage. Allemaal oppervlakkige redenen om deze deur voorbij te gaan. Niet doen dus.

Je schuift gewoon aan waar er plaats is en vervolgens gaat in dit eethuis alles vanzelf en zonder gedoe. Ondanks de hectiek is er altijd wel een personeelslid in de buurt en ze hebben aan een half woord genoeg. Het eten is gewoon smullen, maar altijd net iets lekkerder dan bij de doorsnee Chinees. Maar de parel van het menu zijn toch wel de oesters. De thee is trouwens gratis, kom d'r nog maar eens om.

Tentoonstelling - Istanbul , de stad en de sultan

De Nieuwe Kerk Amsterdam
16.12.2006 - 15.4.2007
gezien: 6.1.2007

---

Ruim 300 schatten van de sultans uit verschillende musea in Istanbul. De tentoonstelling wordt aangeprezen als een wandeling door het rijke verleden van de Ottomaanse sultans.
Nou weet ik niet zoveel van Ottomaanse sultans, maar je verwacht dan toch wel een beetje dat je met zo'n tentoonstelling gegrepen wordt door de sfeer, de rijkdom en de vroegere glorie van Istanbul. Dat was eigenlijk alleen maar het geval met de getoonde miniaturen. En dan nog omdat ik zojuist het boek Ik heet Karmozijn van Orhan Pamuk had gelezen. Bij de in dat boek beschreven miniatuurkunst kan ik me nu een betere voorstelling maken.
Een wandeling door het rijke verleden van de Ottomaanse kunst wilde de tentoonstelling maar niet worden. Eigenlijk meer een moeizaam uitstapje tijdens een wandeling door Amsterdam. Hoewel men zichtbaar zijn best heeft gedaan om een Ottomaanse sfeer te creëren in de Nieuwe Kerk, blijft het toch de Nieuwe Kerk behangen met veel tekst en prullaria. De echte schoonheid van de Ottomaanse kunst viel daarbij een beetje in het niet. We stonden snel weer buiten.

Boek - Ik heet Karmozijn

Orhan Pamuk, Arbeiderspers Amsterdam 2001, isbn 90 295 3660 8
Gelezen: 24.12.2006

---

Een groep miniaturisten werkt in de zestiende eeuw in het geheim aan een bijzondere opdracht voor de Sultan. De opdracht staat haaks op de Oosterse opvattingen over "verluchting" van boeken. Een van de "verluchters" wordt er van verdacht een verrader te zijn omdat deze de extreme opvattingen van Noesret van Erzoeroem aanhangt. In een notedop is dit het vetrekpunt voor een intrigerende en spannende vertelling. Pamuk schetst aan de hand van dit gegeven de verschillen in opvattingen, levensbeschouwing en traditie tussen Oost en West die ook nu nog actueel lijken te zijn. Het verhaal speelt in Istanbul, de plek bij uitstek waar deze tegenstellingen ook in het dagelijks leven tot botsingen leiden.
In de leesclub, waar we dit boek bespraken, hebben we ons afgevraagd waarom deze roman, die op zichzelf enorm boeiend en ook knap geconstrueerd is, toch zo moeilijk door te komen is. Een van de factoren die daar zeker in meespeelt is het feit dat de karakters over het algemeen weinig psychologische diepte meekrijgen. De karakters zijn relatief inwisselbaar en daardoor is het moeilijk om je met de figuren te vereenzelvigen. De vertelling van Pamuk lijkt meer filosofisch dan psychologisch. Tegelijkertijd kun je je afvragen of zo'n gebrek aan psychologische diepgang niet onderdeel uitmaakt van de opzet van Pamuk. Immers "Stijl, dat Europese verzinsel" bestond nog niet in de tijd waarin het verhaal zich afspeelt.
De botsing tussen Oost en West die wordt geschilderd is tegelijk een demonstratie van vervlechting van culturen. En daar hoort natuurlijk bij dat er extreem behoudende figuren optreden (Noesret van Erzoeroem) maar ook figuren die als behoorlijk extreme nieuwlichters kunnen worden gezien (de verhalenverteller die verkleed als vrouw in het koffiehuis verhalen vertelt bij verboden illustraties).
Eigenlijk hadden we een beetje moeite ons te verplaatsen in het perspectief van de vertelling. Hoe langer we over het boek spraken, hoe duidelijker het werd dat je als relatief onbevangen Westerse lezer het boek pas echt gaat begrijpen als je je er heel erg voor openstelt dat het perspectief van Pamuk zowel Oosters als Westers is. Dat je met andere woorden meer dan oppervlakkig moeite moet doen om de Oosterse cultuur te begrijpen.
Meer informatie:Trouw Boekrecensies
Umut Magazine: Ik heet Karmozijn