dinsdag 21 oktober 2008

Boek - De avonturen van Augie March

Saul Bellow | Bussum : Agathon (2006), vertaling: Anneke van Huisseling, Sjaak Commandeur en Rien Verhoef, 558 pgs., isbn 9026951965

Gelezen 22.10.2008


Vanuit de tuinen van de villa Borghese in Rome blikt Augie March terug op zijn vroege jeugd en jong volwassenheid. Een verslag van een zoektocht naar "een lot dat goed genoeg is" waarin Augie zich eigenlijk voortdurend overgeeft aan de wensen en grillen van anderen, zijn broer, zijn bazen, zijn minnaressen, en ondertussen toch steeds zijn eigen keuzes maakt. Of maken anderen de keuzes voor hem. Eigenlijk lijkt het er niet toe te doen of je lot je karakter is of je karakter je lot. Hij leeft het leven en dat is bepaald niet saai. Mooi aan de figuur Augie March is dat hij in tegenstelling tot veel figuren in avonturenromans echt geen held is en vol is van existentiële twijfel die niet anders kan dan de koers varen die hij vaart. Hij moet daarvoor veel incasseren en bereikt misschien niet waar hij van droomt. Maar zo gaat het. En wat zijn de alternatieven in de jaren van de depressie in Chicago? Bellow laat haarfijn zien waar het menselijk tekort de uiterlijke welvaart en de succesverhalen van de wel geslaagde mensen overvleugelt. Augie March doet ondertussen wat hem gegeven is. Prachtig boek.

Labels:

donderdag 15 mei 2008

Boek - Flags in the dust

William Faulkner: Novels 1926-1929: Soldiers' Pay / Mosquitoes / Flags in the Dust / The Sound and the Fury |Library of American 2006, (Hardcover) isbn 1931082898
Gelezen: 15.3.2008



Flags in the dust werd oorspronkelijk gepubliceerd in een sterk bewerkte versie met de titel Sartoris. Het is een boek waar je lekker lang over kunt doen. Het duurde ook best lang voordat ik echt begreep waar het over ging. Flags in the dust is een kaleidoscopische weergave van de ontwikkeling van het geslacht Sartoris. Faulkner lijkt daarbij opzettelijk te spelen met de naamgeving van de hoofdpersonen: John en Bayard Sartoris die in elke generatie net tot een andere tak van de familie behoren. John heeft een zoon Bayard die weer een zoon heeft die John heet. Dezelfde lijn voor de oude Bayard. Allen worstelen met hun status als held of mislukking waarbij het heldendom van de een onmiskenbaar leidt tot het zich mislukt voelen van de ander. Moeilijk te beschrijven omdat zoals vaker bij Faulkner de leeservaring zelf er het meeste toe doet.

Labels:

zaterdag 12 januari 2008

Boek - On the Road

Jack Kerouac | De ongecensureerde jubileumeditie | Amsterdam : De Bezige Bij(2007), 336 pgs., vertaling Guido Golüke, isbn 9789023426387

Gelezen 25.12.2007


On the Road is nog steeds een zeer leesbare pageturner, zeker als je zelf On the Road bent. Het hele gevoel dat het boek uitstraalt, de karakters, de archetypen; ik wist niet dat er zo'n oerbron bestond voor het puberale hippiedom. Verslaving aan het zoeken naar kicks. De vroege uitwassen daarvan gepersonifieerd in de junk Burroughs en zijn entourage. De romantiek van dronkenschap, sex, roes en baldadigheid komt verbluffend samen in dit boek.
Wat me ook trof is dat de - soms wat aangezette - antiburgelijkheid vanuit ons huidige perspectief zo kinderachtig overkomt. Dat is misschien ook waarom boeken als Ik Jan Cremer zo ver achterhaald zijn.
On the Road moet je zeker lezen in het perspectief van de tijd dat het populair was, maar vergeet ook niet dat het verhaal vlak na de oorlog speelt. Het is een boek uit de jaren vijftig terwijl we geneigd zijn het te lezen als een jaren zestig verhaal.
De figuren in het boek komen soms op me over als een soort intellectuele Hells Angels, legitieme outcasts. On the Road is natuurlijk ook het boek dat de losgeslagen moraal van WOII-veteranen weergeeft. Dat is nergens heel expliciet, maar het zijn vooral de figuren die Jack op zijn reis toevallig tegenkomt, de lifters en de gekken, die het boek ook een bittere ondertoon meegeven. Dat zijn de werkelijke losers. Want de hoogbegaafde thrill-seekers bellen over het algemeen naar moeders als het geld op is. Uitzondering daarop is ADHD klant Neal Cassady, de werkelijke hoofdpersoon in het verhaal. Hij moet echt stelen om te overleven, zowel in materieel als sociaal opzicht eigent hij zich de wereld toe omdat hij anders niets krijgt. Wonderbaarlijk daarbij is dat de heren soms wel erg ver komen op een lege tank benzine en dat ze voor ervaren drinkers met zijn allen wel erg dronken kunnen worden van een enkele fles drank, maar dat geeft het boek ook wel de flair van het in een ruk op een rol geschreven verhaal (de scroll version). Het is duidelijk dat het losgeslagen en onconventionele gedrag van Cassady in On the Road steeds de grens markeert tussen high en low culture, met Kerouac zelf als degene die tussen beide werelden probeert te balanceren, maar wat mij betreft is vanaf de eerste letters duidelijk dat hij aan de veilige kant gaat landen. Je bent schrijver of je bent het niet.

Labels: ,

dinsdag 30 oktober 2007

Boek - Naar de vuurtoren

Virginia Woolf | Amsterdam : Maarten Muntinga Rainbow pocketboeken nr 52 (1980), 254 pgs., vertaling Jo Fiedeldij Dop, isbn 9067660523
Gelezen 28.10.2007


De roman van 1927 is de bekendste en meest leesbare van de schrijfster (1882-1941). Poetische beschrijvingen van land, zee, wind wisselen af met de meest minutieuze beschrijvingen van wat de mensen voelen en denken. Virginia Woolf beschrijft het samenzijn van dit gezelschap via de observaties van alle aanwezigen. De onderlinge verhoudingen worden scherp ontleed.
Het boek is een web van associatieve gedachtestromen en draait om de familie Ramsay en hun gasten. Zij brengen in de jaren twintig de zomer door in hun buitenverblijf op het eiland Skye, met uitzicht op de vuurtoren. Het zijn Mrs. Ramsay, die beantwoordt aan het beeld van de volkomen Victoriaanse schoonheid, prof. Ramsay die het Victoriaanse beeld van de rationele man met principes vertegenwoordigt, en hun acht kinderen. Dan zijn er nog hun gasten, een schilderes, een dichter, een jong verliefd paar.
Een tochtje over de zee naar de vuurtoren wordt in het vooruitzicht gesteld, maar wordt door de heer Ramsay verhinderd, omdat hij vindt dat kinderen al vroeg aan een hard leven met teleurstellingen moeten wennen. Het tochtje vindt pas veel later plaats, als de ouders en een paar kinderen reeds overleden zijn.

Labels: ,

donderdag 16 augustus 2007

Boek - Mosquitoes

William Faulkner: Novels 1926-1929: Soldiers' Pay / Mosquitoes / Flags in the Dust / The Sound and the Fury |Library of American 2006, (Hardcover) isbn 1931082898
Gelezen: 5.8.2007



Mosquitoes (1927), Faulkner's tweede roman, wordt over het algemeen beschouwd als zijn mindere werk. Het kostte me inderdaad nogal moeite om deze roman te lezen. Dat heeft vooral te maken met het feit dat je voortdurend geen idee hebt waar het verhaal naartoe gaat. En uiteindelijk gaat het ook niet echt ergens naartoe. Mosquitoes is meer een sfeerschets waarin Faulkner tamelijk hardhandig afrekent met het literaire milieu van New Orleans in de jaren twintig. Om het boek goed te begrijpen moet je op de hoogte zijn met de rol die Faulkner in het begin van zijn carrière zelf speelde en wilde spelen in dit milieu. Want hij was zelf net zo'n poseur als de meeste kunstenaars die in het verhaal figureren. De afrekening volgt op de ervaring van Faulkner dat hij als dichter eigenlijk mislukt was. Zijn eigen pose als verlopen, stille buitenstaander zien we in het verhaal terug in de figuur van de eigengereide beeldhouwer Gordon en in de worstelende dichter Mark Frost.
Mosquitoes speelt zich voornamelijk af tijdens een reis op het jacht de Nausikaa op lake Pontchartrain. Op het jacht bevindt zich een groep kunstenaars die zich bezig houden met elkaar vliegen afvangen en met lucht verplaatsen. De gastvrouw, die zich graag omringd ziet met kunstenaars, zien we in de loop van het verhaal steeds wanhopiger worden omdat er uiteindelijk niets verhevens blijkt te zijn aan kunst en kunstenaars op zichzelf. Ook haar pose wordt doorgeprikt. Faulkner weet de spanning tussen al deze figuren, die elk hun eigen belang hebben bij doen alsof ze echt wat voorstellen, enorm goed weer te geven. De satire druipt er soms vanaf. Pijnlijk zijn de scènes waarin verheven gedachten van de oudere figuren botsen met hun hijgerige pogingen om in de gunst te komen van de jonge dames in het gezelschap. Deze jonge dames, maar ook de oudere vrouwen komen er overigens tamelijk bekaaid vanaf bij Faulkner. Het vrouwelijke geslacht lijkt nog weer een trede lager in de hiërarchie te staan dan de verafschuwde wood be kunstenaars. Ook aan sexuele frustraties is er duidelijk geen gebrek.
Hoewel veel van Faulkner`s verhalen moeilijk te doorgronden zijn, zie je in Mosquitoes duidelijk dat Faulkner nog een beetje op twee gedachten hinkt: enerzijds precies uitgewerkte scènes en dialogen en anderzijds het meer panoramische perspectief waarin je je als lezer moet overgeven aan het verhaal. Die twee benaderingen zijn nog niet echt mooi verweven.
Nieuw in mijn Faulkner leeservaring is dat ik ook een verhaal als Mosquitoes meer ben gaan waarderen door tegelijkertijd Faulkner's biografie te lezen. De verhalen worden nog veel rijker door het verhaal van de schrijver zelf.

Labels: ,

vrijdag 18 mei 2007

Boek - Soldiers Pay

William Faulkner: Novels 1926-1929: Soldiers' Pay / Mosquitoes / Flags in the Dust / The Sound and the Fury |Library of American 2006, (Hardcover) isbn 1931082898
Gelezen: 1.5.2007



Noem het overmoedigheid of gekte, maar ik ben dus begonnen Faulkner nu van voor tot achter helemaal in het Engels te lezen. Gelukkig is het verzameld werk betaalbaar voorhanden in de prachtige Library of America serie. Daar kan ik nog jaren mee vooruit!
Soldier's Pay is Faulkner's eerste roman en naar wel wordt beweerd is dat er aan af te lezen. Ik vind dat helemaal niet erg, want hoewel zijn latere werken inderdaad krachtiger zijn, is ook Soldier's Pay al een proeve van Faulkner's weergaloze vermogen om de een werkelijkheid te creëren aan de hand van halve en hele dialogen, gebeurtenissen en scénes. Soldier's Pay vertelt het verhaal van de spanning die onder jeugdige Amerikanen ontstond als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. De mannen die gingen en gebroken terugkeerden, de vrouwen die niet konden of wilden wachten en een andere man terugkregen. Over honger naar liefde en sex die niet wordt beantwoordt omdat er een oorlog tussen zit. Daaromheen de geweldige druk die wordt uitgeoefend door ouders en de gemeenschap om jongemannen die geen helden wilden zijn op een voetsuk te plaatsen. Vergooide levens, spijt en onvervuld verlangen.

Labels: ,

maandag 12 februari 2007

Boek - De bijenkorf

Camilo Jose Cela, Uitgeverij Meulenhoff Amsterdam 1962, isbn 9029072881. Vertaling: J.G. Rijkmans / Oorsponkelijke uitgave: La Colmena (1951)
Gelezen: 12.2.2007



Winter 1942/1943. De inwoners van Madrid worstelen zich door een moeilijke en onzekere tijd. Een niet onaanzienlijk deel van deze inwoners houdt zich op in koffiehuizen, bars en bordelen. Meestal woekerend met hun laatste peseta's en in de hoop dat iemand nog een redelijke sigarettenpeuk laat liggen. We krijgen een kaleidoscopisch inzicht in de levens van een grote stoet personages. Sommigen vluchtig en terloops figurerend, anderen als een soort rode draad door het verhaal. Hoewel je de Bijenkorf eerder een schets dan een verhaal zou moeten noemen. Er zijn wel enkele centrale figuren zoals Dona Rosa de barvrouw en Martin Marco de verlopen dichter. Maar ze werken niet echt ergens naar toe. Er is nauwelijks sprake van een intrige, wel van oplopende spanning. De karakters zijn niet alleen voorbijgangers, vaak komen ze in verschillende settings terug, maar door de veelheid aan karakters en namen, meer dan 150, is het tamelijk ondoenlijk om de samenhang te zien. Dat hoeft ook niet, want Cela sleept je mee en het beste wat je kunt doen is je mee laten slepen.
In zijn satirische kijk doet het verhaal soms wat gedateerd aan. Dat geldt ook wel voor de ontdeugende uitstapjes - er wordt aardig wat stiekem gevoosd - en de soms erg eenzijdig zwarte kijk op de eindeloze stoet zinloos dolenden in het verhaal.
Het einde is erg intrigerend en ik vraag me nog steeds af of ik niet ergens iets gemist heb. Het blijft aangenaam zoemen; misschien nog maar eens lezen.

Labels:

maandag 29 januari 2007

Boek - Hebben en niet hebben

Ernest Hemingway, Uitgeverij Contact Amsterdam 1966, isbn onbekend. Vertaling: Drs H.W.J. Schaap / Oorsponkelijke uitgave: To Have and Have Not (1937)
Gelezen: 21.1.2007



Hebben en niet hebben is een van de grote romans uit de jonge jaren van Hemingway. Het is het verhaal van de stoere Harry Morgan die op allerlei manieren aan de kost komt met zijn boot in het gebied tussen Florida en Cuba. Hij rommelt, zoals zo vaak in de verhalen van Hemingway, in de marge van de maatschappij om het hoofd boven water te houden met het smokkelen van drank, mensen, wapens en verder alles wat het daglicht niet kan verdragen.
Een spannend en opwindend boek, waarin de rijken rijker worden en de armen armer.
Maar het gaat niet alleen om pessimisme en tegenstelling tussen arm en rijk. To have and have not dient hier ook niet al te materieel opgevat te worden. Het gaat bij Hemingway ook om wel of geen lef hebben, om vitaliteit, om durven te leven met het risico dat je vroegtijdig de geest geeft.
Als eigenzinnig avonturenverhaal vind ik dat “Hebben en niet hebben” nog steeds een heel leesbaar verhaal is. Echt een dringende reden om het te lezen, anders dan voor de pure ontspanning, kan ik echter niet verzinnen. Eigenlijk toch vooral een verhaal voor een film.

Labels: