Thomas Rosenboom - Zoete Mond
Als Arnhemmer ben je natuurlijk extra nieuwsgierig naar een roman die zich in je eigen territorium afspeelt. Van de voorgaande Rosenboom romans was Publieke Werken best verteerbaar en zou je Gewassen Vlees in al zijn onverteerbaarheid nog als een groeiproces kunnen beschouwen. De langverwachte nieuwe roman Zoete Mond werd flink onthaald door de literaire pers en dan zijn de verwachtingen hoog. Ook al omdat ik het best kan waarderen als een "geaccepteerd" schrijver de tijd durft te nemen.
Die barenstijd moet voor Rosenboom nogal een worsteling zijn geweest. Zelden heb ik me zo verbaasd, geërgerd en opgewonden over een boek als dit. Dan zou je kunnen zeggen: "het heeft je geraakt en dat is een literaire kwaliteit", maar die vlieger gaat hier echt niet op. Dit verhaal is een opeenstapeling van obsessieve humorloosheid, een vat vol flauwe en eindeloos herhaalde vondsten. De bijelkaar gesprokkelde inspiratiebronnen; De witte Walvis, Dokter Vlimmen en Kees de Tippelaar, vormen een aardige compositie, maar geloofwaardig wil het in de verste verte maar niet worden. Een recensent schrijft dan: "Meer dan in enig andere Rosenboom-roman is herhaling als literaire strategie benut." Ja, dat dankt je de koekkoek. Als lezer ben je dan wel mooi de klos met een figuur als Jan de Loper en zijn flauwe grappen. Ik vrees dat het nog heel lang gaat duren voordat ik nog eens een Rosenboom ga lezen en het zou me ook niets verbazen als het nog heel lang gaat duren voordat er nog eens een nieuwe roman van zijn hand verschijnt.
Die barenstijd moet voor Rosenboom nogal een worsteling zijn geweest. Zelden heb ik me zo verbaasd, geërgerd en opgewonden over een boek als dit. Dan zou je kunnen zeggen: "het heeft je geraakt en dat is een literaire kwaliteit", maar die vlieger gaat hier echt niet op. Dit verhaal is een opeenstapeling van obsessieve humorloosheid, een vat vol flauwe en eindeloos herhaalde vondsten. De bijelkaar gesprokkelde inspiratiebronnen; De witte Walvis, Dokter Vlimmen en Kees de Tippelaar, vormen een aardige compositie, maar geloofwaardig wil het in de verste verte maar niet worden. Een recensent schrijft dan: "Meer dan in enig andere Rosenboom-roman is herhaling als literaire strategie benut." Ja, dat dankt je de koekkoek. Als lezer ben je dan wel mooi de klos met een figuur als Jan de Loper en zijn flauwe grappen. Ik vrees dat het nog heel lang gaat duren voordat ik nog eens een Rosenboom ga lezen en het zou me ook niets verbazen als het nog heel lang gaat duren voordat er nog eens een nieuwe roman van zijn hand verschijnt.Labels: boek
posted by krekel at 9:00 PM
4 comments
Mooi geschreven en gedegen verhaal over de geschiedenis van de oorspronkelijke landloperskolonie in Veenhuizen. Jansen gaat in het boek op zoek naar haar eigen wortels die over verschillende generaties in Veenhuizen blijken te liggen. 
Schrijnend is het gegeven dat ook mensen die hier ooit met goede bedoelingen terecht kwamen gaandeweg tot gevangenen van het sociale systeem verwerden. Zelfs wie voor een kwartje geboren werd kon in Veenhuizen gemakkelijk minder dan een stuiver waard worden. Het boek zette me ook erg aan het denken over veel van de arme gezinnen uit mijn eigen jeugd in de Peel. Er moeten daar soortgelijke mechanismen aan ten grondslag hebben gelegen. Met wel het verschil dat men in de Peel weliswaar ook in de armoedeval bleef steken, maar tenminste niet ten prooi viel aan heropvoeders.
Raymond Carver schetst een wereld die voor veel mensen wellicht vreemd en ver weg is, maar die toch een heel typische snaar raakt die ik alleen bij Amerikaanse auteurs terug vindt. Misschien is het het beeldende, bijna filmische dat je ook beleeft bij het lezen van sommige Faulknerverhalen of bij Richard Yates (Revolutionary Road). Wat gaf mij zo'n zeldzaam plezier in het lezen van deze korte verhalen? Iedere zin zindert en heeft een doel, schept een sfeer die zich aan je opdringt. De personages zijn scherp verbeeld en dragen een lot met zich mee dat weliswaar zwaar is, maar toch met een zekere manmoedigheid gedragen wordt. Dit in tegenstelling tot de verschrikkelijke nietsnutten waarmee de hoofdpersoon doorgaans te leven heeft. Juweeltjes vond ik het titelverhaal en Olifant. Het laatste gaat over een eindeloze stroom familieleden die allemaal voor even geld nodig hebben. De verteller worstelt 15 pagina's lang, vanaf zin 1, met schuldgevoel zonder dat je te weten komt waarom hij zich verplicht voelt aan al deze nietsnutten. Iets vergelijkbaars zien we ook in het verhaal "Dozen" waarin hij worstelt met een moeder die voortdurend wil verhuizen, die een thuis wil en het niet kan krijgen. De kracht van al deze verhalen is, geloof ik, dat er niet wordt toegewerkt naar een ontknoping of een clou, maar dat ze als het ware willekeurige fragmenten zijn uit een uitzichtloos leven. Ik ben benieuwd naar meer.
In De helaasheid der dingen keert Verhulst terug naar zijn geboortegrond in Reetveerdegem. We maken kennis met zijn vader, Pierre, die zijn paar uur oude zoontje in een postzak op zijn fiets langs alle kroegen van het dorp rijdt om hem aan zijn vrienden te tonen; zijn grootmoeder, wier nachtrust al te vaak verstoord wordt door de politie als die weer eens een van haar dronken zonen thuis komt afleveren: en niet te vergeten de werkloze nonkels Potrel, Witten en Zwaren, voor wie een wereldkampioenschap zuipen het hoogst haalbare is en die leven volgens het adagium 'God schiep de dag en wij slepen ons erdoorheen'.
Lucia wordt als jong meisje verliefd op Giacomo Casanova. Door een vreselijke ziekte slaat Lucia op de vlucht en verdwijnt zij uit het zicht. Na vele omzwervingen vinden de twee elkaar weer in Amsterdam, maar Lucia is inmiddels onherkenbaar voor Casanova. Er onstaat een listig spel van uitdagen en afstoten waarbij Lucia Casanova op de proef stelt en Lucia's nooit afgeronde maar tegelijk onmogelijke liefde voor Casanova voor haar een steeds gevaarlijker beproeving dreigt te worden.
George Hall is net met pensioen als hij in een pashokje een rode vlek op zijn been ontdekt. Deze aandoening vormt al snel een onrustbarende obsessie die George langzaam gek dreigt te maken. Ondertussen desintegreert ook zijn directe omgeving. Zijn vrouw Jean gaat vreemd, zijn dochter Katie wil trouwen met de verkeerde man en zijn zoon wordt door zijn vriend verlaten. In de aanloop naar het huwelijk van Katie ontstaat een chaotische situatie die nog eens versterkt wordt door het steeds vreemdere gedrag van George.
Mooie vertelling vol existientiële levensvragen, maar soms wel erg veel puzzels die blijken te kloppen. Wel een stuk verteerbaarder dan Perlmanns zwijgen.
Voor fijnproevers en doorzetters. Een beetje Voskuil op congres, maar dan véél erger. Ik kan het helaas niet navertellen en ik geloof dat ik er zelfs geen mening over durf te hebben
Prachtig boek rond een jongetje dat de nasleep beleeft van 9.11.
Veel bejubeld, maar waarom eigenlijk. Desai schetst het verhaal van ontheemde mensen. De een in India de ander in Amerika. Biju, is zijn geluk in Amerika gaan beproeven, en zwerft als illegale, onderbetaalde immigrant van baantje naar baantje. Sai, de kleindochter van rechter Jemu komt na het verongelukken van haar ouders in Rusland in de Darjeelingstreek terecht. Desai schetst het verhaal van generaties Indiërs die door het lot terecht zijn gekomen op plekken waar ze zich niet thuisvoelen en van hele volksstammen die elkaars ruimte betwisten. Zo creëert zij in het decor van een klassieke familiesaga een beeld van de huidige mulitculturele samenleving en haar desastreuze gevolgen. Ze leunt daarbij sterk op actuele thema's en verpakt die handig in een romantische sfeer. Maar echte diepgang zit er niet in. De stijl is precies, maar in mijn ogen nogal bedacht. Een knap geschreven boek dat je gemakkelijk vergeet.
Wetenschapper David Lurie, gescheiden met een leeropdracht die hem niet aanstaat, denkt de oplossing gevonden te hebben in een escort service. Maar als zijn escort niet meer dan zakelijk met hem wil omgaan, klampt hij zich vast aan een studente, Melanie Isaacs. Maar dat heeft nogal desastreuze gevolgen voor zijn carrière èn zijn privéleven. Om zich te hervinden en te werken aan een lang uitgesteld project, trekt hij zich terug op de boerderij van zijn dochter Lucy. Daar escaleert zijn leven nog verder. In een onontkoombare spiraal van gebeurtenissen glijdt Lurie steeds verder weg van wat ooit zijn verheven idealen waren.
On the Road is nog steeds een zeer leesbare pageturner, zeker als je zelf On the Road bent. Het hele gevoel dat het boek uitstraalt, de karakters, de archetypen; ik wist niet dat er zo'n oerbron bestond voor het puberale hippiedom. Verslaving aan het zoeken naar kicks. De vroege uitwassen daarvan gepersonifieerd in de junk Burroughs en zijn entourage. De romantiek van dronkenschap, sex, roes en baldadigheid komt verbluffend samen in dit boek.
In de Samenkomst wordt een beeld geschetst van de oorsprong van een groot Iers gezin over drie generaties. Een zoektocht naar de mysterieuze liefdesgeschiedenissen van grootmoeder Ada Merriman, de beweegredenen van de moeder die voortdurend kinderen baarde van wie ze de namen nog niet eens kon onthouden en die altijd ontzien moest worden, de tragische zelfmoord van Liam, de zoon waarvan niemand echt begreep waarom hij niet kon deugen. Enright schildert het verhaal en zuigt je in haar gedachtenwereld. Ze laat de lezer haar gevoel beleven zonder dat het verhaal al te expliciet wordt. Daarmee is het een verhaal dat niet verteld wordt, maar dat wordt ervaren. Een aanpak die niet alleen behoorlijk origineel is, maar die bovendien bijdraagt aan de indringendheid van het verhaal. Je gaat op sommige momenten de verwardheid en wanhoop van de vertelster letterlijk voelen terwijl je leest. Prachtig, en voor mij als negende uit een groot gezin ook heel herkenbaar, zijn de scénes tijdens de avondwake waarin je ziet hoe het restant van de familie verbonden wordt door de dood en de zorg voor moeder en tegelijkertijd volslagen vreemd voor elkaar is. Is het verbondenheid tegen wil en dank of liefde die geen kans krijgt op een normale manier tot uitdrukking te komen? Enright geeft geen antwoorden, maar dringt sluipenderwijs steeds verder door tot de waarheid.
Briony Tallis, schrijfster in de dop, raakt op een zwoele zomerdag geobsedeerd en in de war door een reeks van gebeurtenissen waarbij haar zus Cee en de zoon van de huishoudster, Robbie, betrokken zijn. In haar schrijversfantasie ontstaat een spannende associatie die in de loop van de nacht tot een verschrikkelijke getuigenis leidt. Cee en Robbie worden uit elkaar gedreven en vinden elkaar na jaren van oorlog weer terug. De scene verplaatst zich naar de Normandische kust, waar Robbie zich probeert te handhaven in het schitterend in beeld gebrachte inferno van die dagen. De rest ga ik niet verklappen.
Curzio Malaparte (1898-1957) is een eigenzinnig journalist en auteur. Hij schreef Kaputt nog tijdens de tweede wereldoorlog als een wreed en ijzingwekkend verslag van de verwoesting van Europa. Op dat moment had hij net een gevangenschap achter de rug omdat hij door Mussolinni als staatsgevaarlijk werd beschouwd. In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog was Malaparte overigens zelf ook een fascist. Zijn levensverhaal evenals zijn schrijversloopbaan is doorspekt met dit soort wendingen.
Sana Valiulina pakt met Didar & Faroek flink uit. Het getuigt van behoorlijk wat lef om als oorspronkelijk Estse een historisch gedocumenteerde roman over je familiegeschiedenis te schrijven in je tweede taal. Een verhaal bovendien, waarin een enorm scala aan zware onderwerpen de revue passeert. De opkomst van de Sovjet republiek, de onderdrukking van de Tataren en de Islam, Rusland in de tweede wereldoorlog, de annexatie van de Baltische staten, het conflict tussen meelopers en individualisten in een socialistische heilstaat, een gemankeerde liefdesgeschiedenis. Het is natuurlijk verleidelijk om iemand die zijn hoofd zo ver boven het maaiveld uitsteekt een kopje kleiner te maken. Maar dat hoeft helemaal niet, Didar & Faroek ademt nergens een grote pretentie, het is een roman die duidelijk vanuit het hart en met passie geschreven is. Dat gevoel sleept je mee. En daarom is er best te leven met het feit dat de roman zowel literair compositorisch als taalkundig een geen erg fijngeslepen document is. Je proeft de potentie van een groot talent en tegelijkertijd ooknog wat onrijpheid. Een onrijpheid die met een wat betere redactie her en der best wat meer verdoezeld had kunnen worden.
Misschien verbaast het de lezer dat ik tussen het oeuvre van Faulkner door ook nog tijd weet te maken voor De Oerpolder van Hylke Speerstra. Op het eerste gezicht een naar Openluchtmuseum nijgende plattelandsroman. Boerenbloed denk ik. Bovendien vind ik niet alleen het Openluchtmuseum erg leuk, maar vindt mijn leeslust zijn oorsprong in het ene boek dat we thuis hadden: Beekman en Beekman van Toon Kortooms. Tot zover het verkeerde been.
Er zijn dus mensen die beweren dat Arnon Grunberg de beste Nederlandse schrijver van dit moment is. En dat vinden ze definitief na het lezen van Tirza. Ocharm Nederlandse literatuur.
Misschien omdat ik zelf van het platteland kom had ik meteen een zwak voor 
Wolkenatlas is een verzameling verhalen in verschillende genres die door David Mitchell knap door elkaar zijn vervlochten. De compositie die Mitchell daarbij hanteert wordt wel vergeleken met een Matroesjka-pop, maar dat begrijp ik eerlijk gezegd niet. Het is eerder een cirkelcompositie waarbij de beginverhalen pas aan het eind van het boek worden afgewerkt. Er is dus geen sprake van een verhaal waar steeds een laagje wordt afgepeld. Het boek wekt eerder de indruk te bestaan uit een aantal losse verhalen waarin door middel van terugkerende personages een verband is aangebracht. Het lijkt er zelfs op dat het steeds gaat om de ziel van één en hetzelfde personage.
Het eerste boek dat ik las van Ian Mcewan was Saturday (Zaterdag) een best spannende thriller over een Huntington patiënt die de hoofdpersoon min of meer stalkt. In de eerste bladzijden van Ziek van Liefde barst het van de parallellen met deze latere roman van McEwan. Eerst een tamelijk onschuldige scene waarin de hoofdpersoon zichzelf introduceert. Vervolgens gebeurt er iets in de lucbt en neemt het verhaal snel en spannende wending. De gebeurtenis op zichzelf, een ongeluk met een luchtballon(in Saturday een brandend vliegtuig) is verder niet zo belangrijk maar is de opmaat naar een psychologische thriller waarin Joe Rose wordt gestalkt door in dit geval een godsdienstwaanzinnige. Zijn vrouw Clarissa heeft niet bepaald veel aandacht voor de netelige situatie waarin Rose zich bevindt en door haar afhoudende opstelling ga je ook aan het werkelijkheidsgehalte van de belevenissen van Rose twijfelen. De rest zal ik niet verklappen.
Jason Taylor, dertien jaar, door zijn zus steevast "Het Ding" genoemd, worstelt met alles. Zijn familie, zijn school, zijn klasgenootjes, maar vooral met zijn eigen woorden. Hij stamelt en om dat te verbergen is hij voortdurend op zijn hoede voor "Hangman", de oorzaak van zijn gestotter. Hij wringt zich in allerlei bochten om zijn spraakgebrek te verbergen maar wordt daardoor steeds eenzamer. Todat hij ontdekt dat in zijn omgang met woorden niet alleen zijn gebrek zit maar ook zijn kracht.
Een groep miniaturisten werkt in de zestiende eeuw in het geheim aan een bijzondere opdracht voor de Sultan. De opdracht staat haaks op de Oosterse opvattingen over "verluchting" van boeken. Een van de "verluchters" wordt er van verdacht een verrader te zijn omdat deze de extreme opvattingen van Noesret van Erzoeroem aanhangt. In een notedop is dit het vetrekpunt voor een intrigerende en spannende vertelling. Pamuk schetst aan de hand van dit gegeven de verschillen in opvattingen, levensbeschouwing en traditie tussen Oost en West die ook nu nog actueel lijken te zijn. Het verhaal speelt in Istanbul, de plek bij uitstek waar deze tegenstellingen ook in het dagelijks leven tot botsingen leiden.
